برخی نام‌ها در جهان ادبیات چنان وزنی دارند که سرمنشاء اتفاق، یک جنبش جدید یا جایزه‌ای ادبی هستند که به مرور زمان اعتبار و ارزشش بالا و بالاتر رفته و سبب درخشش این نام‌ها در طول زمان شده است. ادمون دو گُنکور یکی از همین نام‌هاست. مردی که در ۲۶ می ۱۸۲۲، در شهر نانسی فرانسه متولد شد. منتقد ادبی، نویسنده، مالک یک مؤسسۀ انتشاراتی و پایه‌گذار فرهنگستان گنکور. ادمون دو گُنکور صاحب املاک زیادی بود، اما شور و علاقۀ دیوانه‌وارش به ادبیات سبب شد تا تمام املاکش را به نوعی وقف تأسیس و حفظ فرهنگستان گنکور نماید.

جایزۀ گنکور با احترام به وصیت ادمون دو گنکور پایه‌گذاری شد. سال ۱۹۰۲ بود که به شکل رسمی، مجمع ادبی این جایزۀ هم تأسیس شد و روز ۲۱ دسامبر ۱۹۰۳، نیز برای نخستین‌بار جایزۀ ادبی گنکور اهدا شد.

جایزۀ ادبی گنکور نیز مانند هر جایزۀ ادبی دیگری، قوانین مخصوص به خود را دارد. این جایزه سالانه به بهترین کتاب داستانی اهدا می‌شود که در طی همان سال منتشر شده است. تاکنون و در بیشتر سال‌ها، از میان آثار ادبی ارسال‌شده، این جایزه به رمان تعلق گرفته است.

فرهنگستان گنکور اعضای ویژه‌ای دارد که دوشنبه‌های اول هر ماه میلادی، در رستوران دروان پاریس، دور هم جمع می‌شوند و با هم دربارۀ مسائل ادبی، بحث و تبادل نظر می‌کنند. براساس یک عرف ماندگار، برندۀ جایزۀ گنکور در نوامبر و پس از صرف ناهار مشخص می‌شود.

البته گنکور در کنار جایزۀ اصلی، جوایز دیگری نیز در زیرمجوعۀ خود دارد که جایزۀ گنکور داستان کوتاه، جایزۀ گنکور برای اولین رمان، جایزۀ گنکور شعر، جایزۀ گنکور زندگینامه‌نویسی و… جوایز گنکورِ کشوری و همچنین جوایز گنکور منطقه‌ای از آن جمله‌اند؛ برای مثال جایزۀ گنکور منطقه‌ای برای منطقۀ خاورمیانه نیز بخش مجزایی دارد که آثار ارسالی از ایران نیز در این بخش داوری می‌شوند.

از دیگر قوانین جایزۀ گنکور، آن است که هریک از نویسندگان جهان ادبیات، در سراسر عمر خود، فقط یکبار برندۀ این جایزه می‌شوند. البته این قانون یک استثناء هم دارد: رومن گاری. گاری یکبار در سال ۱۹۵۶ و با رمان ریشه‌های آسمان، توانست این جایزه را از آن خود کند و بار دیگر، رمانِ زندگی در برابر خودِ او بود که جایزۀ گنکور را برای بار دوم، در دستان گاری قرار داد. البته نام مستعار رومن گاری، یعنی امیل آژار، روی جلد زندگی برای خود، خودنمایی می‌کرد.

از جایزۀ گنکوری که در سال ۱۹۰۳ به ژان آنتوان نو تعلق گرفت تا گنکوری که در سال ۲۰۱۶ به لیلا سلیمانی، نویسندۀ ایرانی‌تبارِ فرانسوی تعلق گرفت، این جایزۀ ادبی راه پر پیچ‌و‌خمی را پیموده است. مسیری که همچنان ادامه دارد.

جدول برندگان جایزه گنکور:

۱۹۰۳ ژان آنتوان نو Force ennemie La Plume Lauréat franco-américain d’expression française
۱۹۰۴ لئون فرپیه La Maternelle Michel
۱۹۰۵ کلود فارر Les Civilisés Paul Ollendorff
۱۹۰۶ ژروم و ژان تارو Dingley, l’illustre écrivain Cahiers de la Quinzaine
۱۹۰۷ امیل موزلی Terres lorraines et Jean des Brebis ou le Livre de la misère Plon
۱۹۰۸ فرانسیس دو میوماندر Écrit sur de l’eau… Émile-Paul Frères
۱۹۰۹ ماریوس-اری لبلوند En France Fasquelle Nom de plume de deux cousins,
écrivains originaires de La Réunion
۱۹۱۰ لوئیس پرگاد De Goupil à Margot Mercure de France
۱۹۱۱ آلفونس دو شاتوبریان Monsieur des Lourdines گراسه
۱۹۱۲ آندره ساوینگنون Filles de la pluie گراسه (۲)
۱۹۱۳ مارک الدر Le Peuple de la mer Calmann-Lévy
۱۹۱۴ آدرین برتراند L’Appel du sol Calmann-Lévy (2) Décerné en 1916
۱۹۱۵ رنه بنجامین Gaspard Fayard
۱۹۱۶ هنری باربوس آتش Le Feu فلاماریون
۱۹۱۷ هانری مالرب شعله در دست La Flamme au poing آلبن میشل (۲)
۱۹۱۸ ژرژ دوامل تمدن Civilisation Mercure de France (2)
۱۹۱۹ مارسل پروست در جستجوی زمان از دست‌رفته À l’ombre des jeunes filles en fleurs گالیمار À la recherche du temps perdu (vol. 2)
۱۹۲۰ Ernest Pérochon Nêne Plon (2) Publié en 1914 aux éditions Clouzot
۱۹۲۱ رنه ماران Batouala آلبن میشل (۳) Premier écrivain antillais récompensé
۱۹۲۲ Henri Béraud Le Martyre de l’obèse آلبن میشل (۴)
۱۹۲۳ Lucien Fabre Rabevel ou le Mal des ardents گالیمار (۲)
۱۹۲۴ Thierry Sandre Le Chèvrefeuille, le Purgatoire, le Chapitre XIII گالیمار (۳)
۱۹۲۵ موریس ژنووا Raboliot گراسه (۳)
۱۹۲۶ Henri Deberly Le Supplice de Phèdre گالیمار (۴)
۱۹۲۷ Maurice Bedel Jérôme 60° latitude nord گالیمار (۵)
۱۹۲۸ Maurice Constantin-Weyer Un homme se penche sur son passé Rieder
۱۹۲۹ مارسل آرلان L’Ordre گالیمار (۶)
۱۹۳۰ Henri Fauconnier Malaisie Stock
۱۹۳۱ Jean Fayard Mal d’amour Fayard
۱۹۳۲ Guy Mazeline Les Loups گالیمار (۷) Année du Voyage au bout de la nuit de Céline
۱۹۳۳ آندره مالرو وضع بشر La Condition humaine گالیمار (۸)
۱۹۳۴ روژه ورسل Capitaine Conan آلبن میشل (۵)
۱۹۳۵ Joseph Peyré Sang et Lumières گراسه (۴)
۱۹۳۶ ماکرنس وان در مرش قلب پاک L’Empreinte du dieu آلبن میشل (۶)
۱۹۳۷ شارل پلیسنیه Faux Passeports Corrêa Auteur belge, premier lauréat étranger
۱۹۳۸ آنری ترویا L’Araigne Plon (3)
۱۹۳۹ فیلیپ آریا Les Enfants gâtés گالیمار (۹)
۱۹۴۰ Francis Ambrière Les Grandes Vacances Nouvelle France Réservé, le prix est attribué en 1946
۱۹۴۱ هانری پورا Vent de Mars گالیمار (۱۰)
۱۹۴۲ Marc Bernard Pareils à des enfants گالیمار (۱۱)
۱۹۴۳ Marius Grout Passage de l’homme گالیمار (۱۲)
۱۹۴۴ الزا تریوله Le premier accroc coûte 200 francs Denoël Première femme à recevoir le Goncourt
۱۹۴۵ ژان-لویی بوری دهکده من در زمان آلمان‌هاMon village à l’heure allemande فلاماریون (۲)
۱۹۴۶ ژان-ژاک گوتیه Histoire d’un fait divers Julliard
۱۹۴۷ ژان-لوئی کورتی Les Forêts de la nuit Julliard (2)
۱۹۴۸ موریس دروئون Les Grandes Familles Julliard (3)
۱۹۴۹ روبر مرل Week-end à Zuydcoote گالیمار (۱۳)
۱۹۵۰ پل کالین بازیهای وحشی Les Jeux sauvages گالیمار (۱۴)
۱۹۵۱ ژولین گراک Le Rivage des Syrtes Corti refusé par l’auteur
۱۹۵۲ بئاتریکس بک لئون مورن کشیش Léon Morin, prêtre گالیمار (۱۵)
۱۹۵۳ Pierre Gascar Les Bêtes گالیمار (۱۶)
۱۹۵۴ سیمون دو بووار ماندارین‌ها Les Mandarins گالیمار (۱۷)
۱۹۵۵ روژه ایکور Les Eaux mêlées آلبن میشل (۷)
۱۹۵۶ رومن گاری ریشه‌های آسمان Les Racines du ciel گالیمار (۱۸)
۱۹۵۷ روژه ویان La Loi گلیمر (۱۹)
۱۹۵۸ Francis Walder Saint-Germain ou la Négociation گالیمار (۲۰) Auteur belge
۱۹۵۹ آندره شوارتس-بارت Le Dernier des Justes Seuil
۱۹۶۰ Vintila Horia Dieu est né en exil Fayard attribué mais non décerné à l’auteur en raison de son passé politique
۱۹۶۱ Jean Cau La Pitié de Dieu گالیمار (۲۱)
۱۹۶۲ Anna Langfus Les Bagages de sable گالیمار (۲۲)
۱۹۶۳ آرمان لانو Quand la mer se retire Julliard (4)
۱۹۶۴ Georges Conchon L’État sauvage آلبن میشل (۷)
۱۹۶۵ Jacques Borel L’Adoration گالیمار (۲۳)
۱۹۶۶ ادموند شارل-رو Oublier Palerme گراسه (۵)
۱۹۶۷ آندره پیر دو ماندیارگه La Marge گالیمار (۲۴)
۱۹۶۸ Bernard Clavel Les Fruits de l’hiver میوه‌های زمستان Robert-Laffont
۱۹۶۹ فلسین مارسو Creezy گالیمار (۲۵)
۱۹۷۰ میشل تورنیه Le Roi des aulnes aulnes گالیمار (۲۶)
۱۹۷۱ ژاک لورن Les Bêtises گراسه (۶)
۱۹۷۲ Jean Carrière L’Épervier de Maheux Pauvert
۱۹۷۳ ژاک شیسکس L’Ogre گراسه (۷) Premier lauréat suisse
۱۹۷۴ Pascal Lainé La Dentellière گالیمار (۲۷)
۱۹۷۵ امیل آژار (رومن گاری) زندگی در پیش رو La Vie devant soi Mercure de France (3)
Unique cas de double lauréat,

۱۹۷۶ Patrick Grainville Les Flamboyants Seuil (2)
۱۹۷۷ دیدی دکواین جان جهنم John l’Enfer Seuil (3)
۱۹۷۸ پاتریک مودیانو خ‍ی‍اب‍ان ب‍وت‍ی‍ک‍ه‍ای ت‍اری‍ک Rue des Boutiques obscures گالیمار (۲۸)
۱۹۷۹ Antonine Maillet Pélagie-la-Charrette گراسه (۸) Première lauréate canadienne
۱۹۸۰ Yves Navarre Le Jardin d’acclimatation فلاماریون (۳)
۱۹۸۱ لوسین بودار آن ماری Anne Marie گراسه (۹)
۱۹۸۲ Dominique Fernandez Dans la main de l’ange گراسه (۱۰)
۱۹۸۳ فردریک تریستان Les Égarés Balland
۱۹۸۴ مارگریت دوراس L’Amant Éditions de Minuit
۱۹۸۵ Yann Queffélec Les Noces barbares گالیمار (۲۹)
۱۹۸۶ Michel Host Valet de nuit گراسه (۱۱)
۱۹۸۷ طاهر بن جلون La Nuit sacrée Seuil (4) Premier lauréat marocain et donc africain
۱۹۸۸ اریک اورسنا نمایشگاه استعماری L’Exposition coloniale Seuil (5)
۱۹۸۹ ژان ووترا Un grand pas vers le bon Dieu گراسه (۱۲)
۱۹۹۰ ژان روئو Les Champs d’honneur Éditions de Minuit (2)
۱۹۹۱ پیر کومبسکو Les Filles du Calvaire گراسه (۱۳)
۱۹۹۲ Patrick Chamoiseau Texaco گالیمار (۳۰)
۱۹۹۳ امین معلوف Le Rocher de Tanios گراسه (۱۴) Premier lauréat libanais
۱۹۹۴ Didier van Cauwelaert Un aller simple آلبن میشل (۸)
۱۹۹۵ آندره مکین Le Testament français Mercure de France (4) Également prix Médicis
۱۹۹۶ Pascale Roze Le Chasseur Zéro آلبن میشل (۹)
۱۹۹۷ پاتریک رامبو La Bataille گراسه (۱۵) Également جایزه بزرگ رمان فرهنگستان فرانسه
۱۹۹۸ پل کنستان Confidence pour confidence گالیمار (۳۱)
۱۹۹۹ ژان اشنوز من راهی می‌شوم Je m’en vais Éditions de Minuit (3)
۲۰۰۰ Jean-Jacques Schuhl Ingrid Caven گالیمار (۳۲)
۲۰۰۱ ژان کریستف روفان برزیل قرمز Rouge Brésil گالیمار (۳۳)
۲۰۰۲ پاسکال کنیار سایه‌های سرگردان Les Ombres errantes گراسه (۱۶)
۲۰۰۳ ژاک پیر آمت معشوقه برشت La Maîtresse de Brecht آلبن میشل (۱۰)
۲۰۰۴ لوران گوده Le Soleil des Scorta Actes Sud
۲۰۰۵ فرانسوا ویه‌گونس Trois jours chez ma mère گراسه (۱۷) Auteur belge
۲۰۰۶ جاناتان لیتل Les Bienveillantes گالیمار (۳۴) Également جایزه بزرگ رمان فرهنگستان فرانسه
۲۰۰۷ ژیل لوروا آهنگ آلاباما Alabama Song Mercure de France (5)
۲۰۰۸ عتیق رحیمی سنگ صبور Syngué sabour. Pierre de patience P.O.L.
۲۰۰۹ ماری نادی سه زن قدرتمند Trois femmes puissantes گالیمار (۳۵)
۲۰۱۰ میشل ولبک نقشه و قلمرو La Carte et le Territoire فلاماریون (۴)
۲۰۱۱ الکسی ژنی هنر جنگ فرانسوی L’Art français de la guerre گالیمار (۳۶)
۲۰۱۲ ژروم فراری دربارهٔ سقوط روم Le Sermon sur la chute de Rome Actes Sud (2)
۲۰۱۳ پیر لمایتر دیدار به قیامت Au revoir là-haut آلبن میشل (۱۱)
۲۰۱۴ لیدی سالویر گریه نکن Pas pleurer Seuil (6)
۲۰۱۵ ماتیاس آنار قطب‌نما Boussole
۲۰۱۶ لیلا سلیمانی آهنگ شیرین Chanson douce

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *