قریب به پنجاه سال است که مردمان کشور دوست و همسایه افغانستان، به دلیل جنگهای داخلی یا هجوم کشورهای خارجی روی آرامش و آسایش به خود ندیده‌اند. در این سالها بسیاری از آنها به کشورهای همجوار یا دورتر، به اروپا و آمریکا مهاجرت کرده‌اند. در میان این مهاجرین و نسلهای بعدی آنها اهل علم، ادب و فرهنگ کم نبوده‌اند. چنانکه در ایران نیز هم به دلیل همزبانی و هم به دلیل وجود فضای نسبتاً مناسب برای فعالیت، در حوزۀ ادبیات اعم از شعر و داستان تولیدات قابل توجهی داشته‌اند.
آوازهای روسی اولین رمان بلند سیّد احمد مدقق نویسندۀ جوان افغانستانی ساکن ایران است. او در این کتاب تلاش کرده است در قالب داستان، بخشی از تاریخ کشورش را برای خوانندۀ فارسی زبان بازگو نماید؛ بخشی که شاید برای خوانندگان جوانتر کمتر شناخته شده باشد.
داستان این کتاب درباره دانشجوی زبان و ادبیاتی است که خواسته یا ناخواسته وارد برخی جریانات مبارزاتی در افغانستان دهۀ پنجاه می‌شود. یعقوب که تک‌فرزند یکی از خان‌های محلی است، به کابل آمده است تا درس بخواند، اما فراز و نشیب‌های زندگی او را به سمت و سویی دیگر می‌کشاند. داستان از اواخر دهۀ چهل شمسی شروع می‌شود و تا کمی بعد از پیروزی انقلاب اسلامی ایران یعنی حدود یک دهه ادامه می‌یابد. در این ده سال با یعقوب همراه می‌شویم تا بخشی از اتفاقاتی را که کشور همسایه پشت سر گذاشته است، مرور کنیم.
مدقق در داستان‌گویی و توصیف جزییات بسیار توانمند است و خواننده را به خوبی در جریان اتفاقات، فضاها و احساسات شخصیتها قرار می‌دهد؛ به شکلی که هنگام خواندن به راحتی می‌توان صحنه‌ها را تصور کرد. استفاده از رسم‌الخط متفاوت، گویش افغانستانی و اصطلاحات مربوط به آن، برای خوانندۀ ایرانی می‌تواند جدید و جذاب باشد، اما نویسنده با هوشمندی تا جایی از این ابزار استفاده کرده است که مخاطب را دلزده نکند.
فضای داستان برای خوانندۀ غیرافغانستانی جالب و کنجکاوی برانگیز است و او را تا به آخر به دنبال خود می‌کشاند. عنوان کتاب کلیدی به خواننده می‌دهد که قرار است داستانی مربوط به مبارزات مردم افغانستان علیه شوروی بخواند. اما توالی تاریخی اتفاقات بصورت روشن و واضح بیان نمی‌شود. تاکید داستان بر گذشت نه سال از وقایع قدیم، تنها تاریخ مشخصی است که با آن مواجهیم. مضاف بر اینکه برای درک بهتر فضای کتاب، نیاز به دانستن و شناخت مختصری از کودتای کمونیستی در افغانستان و نقش شوروی در این امر و بعد اشغال این کشور وجود دارد؛ اطلاعاتی که در حین خواندن کتاب به تنهایی به او داده نمی‌شود.
همچنین برای خوانندۀ جوان ایرانی ناآشنا به تاریخ معاصر افغانستان، برخی از وقایع گنگ و مبهم هستند؛ و در انتهای داستان پاسخ بعضی از سوالاتش را نمی‌گیرد. خصوصاً اینکه قصه به اصطلاح پایان باز دارد و سرنوشت یعقوب مبهم باقی می‌ماند.
این کتاب که در سال ۱۳۶۹ توسط انتشارات شهرستان ادب چاپ و منتشر شده است، طرح جلد و صفحه‌آرایی جذابی دارد و خوانندۀ علاقمند به تاریخ و ادبیات افغانستان را به خوبی با خود همراه می‌سازد.
پونه فضائلی، قفسه کتاب

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *