نوع مواجهه انسان با بیماری‌ها و شیوع عمومی آنها در ادبیات داستانی جایگاه قابل‌توجهی دارد. با نگاهی کلی می‌توان گفت گروهی از این کتاب‌ها آنهایی هستند که به واقعه‌ای حقیقی اشاره دارند و داستان در بستر آن روایت می‌شود. شاید مشهورترین‌اش کتاب طاعون باشد که به همه‌گیری این بیماری در شهری در الجزایر می‌پردازد؛ یا کتاب اسب رنگ‌پریده، سوار رنگ‌پریده به همه‌گیری آنفلوآنزای اسپانیایی سال1918 می‌پردازد که موجب مرگ 50میلیون نفر در سراسر جهان شد.

بخشی دیگر بیماری را مبنای بیان نوعی فلسفه قرار داده‌اند و بدون اشاره مستقیم به وقایعی که در حقیقت اتفاق افتاده است، نگاهی داستانی داشته‌اند. مانند داستان خانم دالووی که درواقع شخصیت اصلی داستان از بازماندگان همه‌گیری آنفولانزاست. یا عشق در سالهای وبا که گرچه داستان اصلی آن در سالهای شیوع این بیماری رخ می‌دهد اما نویسنده بیشتر در عنوان اثر از آن استفاده کرده است و در متن به خود بیماری نپرداخته است.

بخش دیگری از این کتابها که در گونه تخیلی هستند، گاه با مفاهیم انسانی و کنش‌های اجتماعی در بستر همه‌گیری بیماری مواجهیم که رمان کوری از این جمله است. گاهی نیز به شکلی پیشگویانه و با نگاهی آخرالزمانی به زندگی و سرنوشت انسان‌ها، عمدتا دورانی را روایت می‌کنند که در اثر شیوع بیماری زمین قابلیت زندگی را از دست‌داده و تعداد زیادی از مردم از بین رفته‌اند؛ یا موجوداتی ماوراءزمینی و فضایی به کره‌زمین حمله کرده‌اند.

در کتاب چشمان تاریکی که حدود چهل سال پیش نوشته‌شده و شاید معروف‌ترین داستان به لحاظ شباهت به کروناست، ویروسی از آزمایشگاهی در شهر ووهان چین به بیرون سرایت می‌کند که در عرض بیست و چهار ساعت بیمار را از پا درمی‌آورد. رمان ایستادگی که در ایران با نام ابلیس ترجمه‌ شده نیز سالها پیش نوشته شده است. این کتاب که در ژانر ترسناک طبقه‌بندی می‌شود داستان شیوع ویروسی مرگبار را در جهان روایت می‌کند که تقریبا تمام مردم را از بین می‌برد و اندک کسانی که زنده مانده‌اند با مشکلات جدیدی مواجه می‌شوند. در جنگ جهانی نیز ما با ویروسی مواجه هستیم که پس از یک اپیدمی وحشتناک از چین به سایر نقاط جهان پراکنده می‌شود و انسان‌ها را به زامبی بدل می‌کند.

کتاب آخرین انسان نیز به اتفاقاتی در سال‌های پایانی قرن بیست‌ویکم می‌پردازد و شرح جست‌وجوی انسانی تنهاست که بعد از همه‌گیری طاعون و از بین رفتن تمام انسانها در زمینی نابودشده از تکنولوژی و پیشرفت سرگردان است. ایستگاه11 هم از کتاب‌های جدیدی است که به همه‌گیری آنفلوآنزایی می‌پردازد که 99درصد مردم کره‌زمین را از بین برده و حالا قهرمانان داستان چند سال بعد با چالش‌هایی درخصوص ماهیت انسان و هنر روبه‌رو می‌شوند.

نگاهی به ادبیات جهان نشان می‌دهد که دلیل علاقه نویسندگان به این موضوع نه صرفا بیماری و مسائل مربوط به آن بلکه نوع مواجهه قهرمانان داستان یا در کل نوع انسان با مفاهیم چالش‌برانگیزی همچون مرگ است؛ مرگی که وقتی چهره همگانی و کنترل‌ناپذیر به خود می‌گیرد چهره وحشتناکش را بیشتر آشکار می‌کند.

پونه فضائلی

قفسه کتاب

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *