در سال ۱۹۵۰، سازمان آموزشی و علمی‌و فرهنگی ملل متحد (يونسكو) و شورای جهانی نابينايان، در جلسه‌‏ای مشترک، قانون عصای سفيد را بررسی و تصویب کردند و روز ۲۳ مهرماه را «روز جهانی عصای سفيد» نامگذاری کردند. حق استفاده از تمامی‌امكانات رفاهی معمول در جامعه، تشويق نابينايان به مشاركت در امور دولتی و رعايت كامل حقوق نابينايان به هنگام عبور و مرور از سوی رانندگان وسايل نقليه، از جمله مهم‌ترین مفاد اين قانون است.اما لازم است که بدانیم روشندلان عزیزمان علاوه بر امکانات رفاهی و حق و حقوقی که در این زمینه‌ها برایشان در نظر گرفته می‌شود، در امور فرهنگی هم نیازمند یاری و توجه مضاعف هستند. به‌عنوان مثال: اگر یک کتابخانه‌ای را در نظر بگیریم، چند درصد از بخش‌های این کتابخانه به این گروه تعلق دارد؟ طوری که به‌راحتی بتوانند از عناوین کتاب‌ها مطلع شده و پس از آن بتوانند کتاب مدنظرشان را مطالعه کنند! بیایید با هم ببینیم در حوزۀ کتاب، چقدر به این عزیزان روشندل پرداخته شده است.

«رودِنباخ» نخستین نابینایی است که درباره نابینایان کتاب نوشته است. او در کتاب‌هایش، ضمن ارائه اطلاعات بیش‌تر و عمیق‌تر از زندگی نابینایان، نظر عمومی‌مردم و به‌ویژه مسئولان را تغییر داد و آنان را وادار به تعمق و تأمل بیش‌تر درباره این گروه اجتماعی و حضور فعال آنان در زندگی کرد.

حتما «رودکی» را می‌شناسید؟! شاعر بلندآوازه‌ای که عملا ثابت کرد نابینایی، مساوی شکست و پایان زندگی نیست. رودکی در هشت سالگی حافظ کل قرآن شد و با تسلطی که بر زبان عربی داشت، کلیله و دمنه را به نظم درآورد.

یکی دیگر از مشاهیر نابینا «هلن کلر» است. او که در ۷ تیر ۱۲۵۹ در آلابامای امریکا متولد شد و در ۱۸ ماهگی در پی ابتلا به مننژیت، بینایی و شنوایی خود را از دست داد. او اولین نابینا و ناشنوایی بود که از دانشگاه فارغ‌التحصیل شد. علاوه بر کتاب «زندگی من»، یازده کتاب دیگر نیز منتشر کرد. او همچنین مقالات بسیاری درباره نابینایی، ناشنوایی، مسائل اجتماعی و سیاسی و همچنین حقوق زنان نوشت و به یکی از نویسندگان تاثیرگذار قرن بیستم تبدیل شد.

«طه حسین»، ۲۳ آبان ۱۲۶۸ در مصر متولد شد و بینایی‌اش را در سه سالگی در پی عفونت چشم از دست داد. پدرش او را به مکتب‌خانه فرستاد و علاوه بر آنکه با قرآن کریم آشنا شد، حافظ قرآن هم شد. حافظه کم‌نظیر طه حسین باعث شد در آزمون ورودی دانشگاه الازهر پذیرفته شود. او روزنامه‌نگاری مشهوری شد و نوشته‌های او که داستان‌های خلاصه از ادبیات فرانسه بود، در روزنامه «السیاسه» مصر منتشر می‌شد. طه حسین ۶۱ عنوان کتاب تالیف، ترجمه و رمان نوشت که ۷ مورد از این کتاب‌ها به زبان فارسی هم چاپ شده است. کتاب خاطرات او با عنوان «الایام»، دست‌کم به ۱۲ زبان منتشر شد.

«لویس بریل»، کودک سالمی ‌بود که در اثر حادثه‌ای در ۴ سالگی بینایی‌اش را کاملا از دست داد. او که مخترع و مبدع خط بریل است در سال ۱۸۲۲ زمانی که ۱۳ ساله بود با سربازی به نام کارل باربیر در مدرسه آشنا شد. او شیوه نوشتن در شب را اختراع کرده بود که با کمک ضربه‌هایی که هر کدام مفهوم ویژه‌ای داشتند می‌توانست از طریقش در شب‌ها ارتباط برقرار کند. این اتفاق به انگیزه بریل برای اختراع خطش تبدیل شد. اختراع بریل نقطه عطفی در دنیای نابینایان بود، زیرا با کمک‌های او نابینایان هم توانستند به دنیای مکتوب وارد شوند و زندگی تازه ای را تجربه کنند. او تنها به اختراع خط اکتفا نکرد بلکه به خط بریل خود، علائم مربوط به ریاضیات و نت‌های موسیقی را هم اضافه کرد. هر چند الفبای بریل در زمان حیات لویی بریل به رسمیت شناخته نشد اما او توانست در سال‌ها و دهه‌های بعد از مرگش، به‌عنوان یکی از تاثیر گذارترین نابینایان جهان شناخته شود.

کتاب «نوازنده نابینا» یکی از معروف‌ترین کتاب‌هایی است که شخصیت اولش نوازنده‌ای نابینا است. در این کتاب صحبت از رنج‌های کور مادرزادی است که رفته‌رفته با دنیای خارج آشنا می‌شود و با آن انس می‌گیرد. حس لامسه و شنوایی حساس و نازک سنج او تنها وسیله شناخت نزدیکان، مردم، جهان، طبیعت و حتی رنگ‌هاست. آرزوی «دیدن» جانش را می‌سوزاند، ولی هنگامی رنجش می‌دهد که اشتیاق دیدار دلدار و معشوقه نازنینش کاسه صبرش را لبریز می‌کند. البته ناگفته نماند که کتاب‌های موجود با این موضوع انگشت‌شمار بوده و خلأ جدی‌ای در این بخش احساس می‌شود. اکنون و با پیشرفت جهان ارتباطات، وجود کتاب‌های صوتی، بخش زیادی از خلأ فرهنگی را برای این قشر کم کرده اما کافی نیست.

زینب آزاد

قفسه کتاب

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *