ماهیت زیبایی و چیستی آن، از سوالاتی است که هر انسان حداقل یک‌بار در زندگی‌اش به آن می‌اندیشد. البته این مطلب که ما بنشینیم و به چیستی و جایگاه و میزان اهمیت یک موضوع به‌ظاهر ساده فکر کنیم، شاید کمی غیرمنطقی به نظر بیاید ولی باکمی تفکر این مهم روشن می‌شود که همین سوالات به‌ظاهر ساده، می‌توانند بستر بسیار مناسبی برای بحث‌های عمیق فلسفی باشند. جناب الکساندر نهاماس در «جایگاه زیبایی در عالم هنر» چنین موضوعاتی را بررسی نموده و کتابش در ایران با  ترجمۀ جناب سید مسعود حسینی روانۀ بازار شده است.

جناب نهاماس، فردی است با تبار یونانی که ازقضا دستی بر آتش فلسفه و قلم هم دارد. این فلسفه ورز معاصر یونانی تبار، به‌عنوان استاد گروه علوم انسانی و ادبیات تطبیقی در دانشگاه پرینستون کرسی تدریس و تعلیم هم دارد. اگر کمی آثارش را زیرورو کرده باشید، اولین چیزی که به چشمتان می‌خورد، رنگ و لعابی است که طعم فلسفه یونانی را زیر زبان مخاطب می‌برد و علتش هم احتمالاً تسلطی است که مؤلف به زبان یونانی داشته. در همین راستا مترجم در مقدمۀ کوتاهی که برای کتاب نوشته، می‌گوید: «در این کتاب شاهد هستیم که نهاماس پیوسته میان فلسفه یونان باستان (به‌ویژه افلاطون) و نیچه در رفت‌وآمد است و بینش‌های ژرف و ملموس خویش در خصوص زیبایی و هنر و آثار هنری را با دریافت‌های خویش از آرای فیلسوفان برجسته مغرب زمین مقایسه می‌کند و هرگز از اتخاذ موضعی از آن خویش غافل نمی‌شود».

جناب نهاماس کتاب را به درخواست و پیشنهاد دانشگاه کالیفرنیا نوشته و درواقع اساس مباحث درس گفتارهایی است که در قالب کتاب شرح و بسط پیدا کردند و ازاین‌جهت، در روند مطالعۀ اثر گاهی پیش می‌آید که ته‌مزه‌ای از درس و مدرسه هم زیر زبانتان برود. البته این‌گونه نیست که مخاطب غیر آکادمیک نتواند کتاب را هضم کند و اثر بدون پیچیدگی‌های معمول در کتب فلسفی تألیف شده و مفاهیم را برای علاقه‌مندان قابل‌فهم ساخته است.

در یک تقسیم‌بندی کلی، مؤلف اثر را به چهار فصل تقسیم نموده و هر فصل نیز به چهار بخش تقسیم‌شده است. فصل اول: «افلاطون یا شوپنهاور؟»، «ویژگی نمود؟»، «آرای مدرنیستی» و «از آن خودسازی‌های مدرنیستی». فصل دوم: «نقد و ارزش»، «نقش مرور نویسی»، «زیبایی، عشق و دوستی» و «جذابیت، زیبایی و تکامل». فصل سوم «هنر، زیبایی، میل»، «زیبایی، اجتماع، کلیت»، «هم‌شکلی، سبک و تمایز» و «زیبایی‌شناسی، بی‌واسطگی، فردیت». فصل چهارم: «المپیای مانه»، «تفسیر، ژرفا، گستره»، «تفسیر، زیبایی، خیر» و «زیبایی، عدم قطعیت، شادکامی».

نهماس در «جایگاه زیبایی در عالم هنر» برای بررسی موضوع هم از نظرات اندیشمندان متقدم یونانی استفاده کرده و هم از فیلسوفان مدرنیست. البته مطالب را بر اساس نظم و توالی زمانی تنظیم ننموده و بر اساس فراخور موضوع و در راستای تائید نظراتش، مطالب آنان را ارائه کرده است و در برخی از موارد هم نظرات اندیشمندان را زیر ذره‌بین قرار داده.

در کل باید این‌گونه نتیجه گرفت که اثر برای مخاطب عام تألیف نشده ولی علاقه‌مندان این موضوعات می‌توانند باکمی مطالعات مقدماتی مطالب بسیار ارزشمندی را از درون کتاب بیرون بکشند.

مطلب اصلی: الف

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.